ISSN : 1301-5680
e-ISSN : 2149-8156
TURKISH JOURNAL OF
THORACIC AND
CARDIOVASCULAR SURGERY
Turkish Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery     
Akut Arteriyel Okluzyonlarda Cerrahi Tedavi ve Takip Sonuçları
Atilla KESKİN, Ergun SALMAN, Yavuz YÖRÜKOĞLU, Kemal NAZLIEL, Mete HIDIROĞLU, Muzaffer ÇELİKSÖZ, Mehmet BAYRAKTOROĞLU, Ertan YÜCEL
SSK Ankara Hastanesi Kalp-Damar Cerrahisi Kliniği, Ankara

Abstract

149 patients have been operated between the date of March 1985 - June 1994 because of acute arterial occlusion. 94 (63%) patients were male and 55 (37%) patients were female. The age range of patients was 3-102 with an average of 57.5. Follow-up period was from 2 mounths to 9 years (mean follow-up period 36 mounths). Atheresclerosis was the primary ethiologic factor in 111 (74.5%) patients, thrombosis after angioplastic or angiografic intervention in 9 (6%) patients, atrial fibrilation in 9 (6%) patients, rheumatic mitral valve disease with atrial fibrilation in 5 (3.4%) patients, operated rheumatic mitral valve disease in 4 (2.7%) patients acut myocardial infarction in 2 (1.3%) patients, acute infective endocarditis in 2 (1.3%) patients, Behçet's disease in 2 (1.3%) patient, diabetes mellitus in 2 (1.3%) patients, use of intraaortic ballon pump in 1 (0.7%) patients, bone aspiration biopsy in 1 (0.7%) patient, fracture of collum femoris in 1 (0.7%) patient.

111 (68.1%) lesions were localized to femoral artery, 24 (14.7%) lesion to brachiel artery 15 (9.2%) lesion to popliteal arter, 10 (6.1%) lesion to iliac arter, 1 (0.6%) lesion to abdominal aorta, 1 (0.6%) lesion to subclavian arter, 1 (0.6%) lesion to tibial arter.

Endarterectomy was performed to 3 patients, saphenous vein patch angioplasty to 2 patients, dacron graft patch angioplasty to 1 patient, femoro-popliteal saphenous vein bypass to 2 patients, femoro-popliteal dacron graft bypass to 1 patient as an adjunctive therapy.

The recurrence rate of thromboemboli in tlıe patients over 70 years old were found to be 17%. Overknee amputation was performed to 9 (6.0%) patients and below-knee amputation to 2 (1.4%) patients.

The perioperative mortality was found to be 29% in the patients over 70 years, 4 % in the patients below 70 years old. Total perioperative mortality were found to be 6.7%. Reasons of mortaliry was cerebrovascular accident in 4 (2.68%) patients, heart failure in 2 (1.34%) patients, acute hepatorenal failure in 1 (0.67%) patients, acute mezenteric ischemia in 1 (0.67%) patient.

Arteriyel embolektomi, bilinen en eski rekonstrüktif arteriyel işlemdir. İlk cerrahi girişimler 1895'de uygulanmakla birlikte, ilk başarılı embolektomi 1911'de Georges Zabey tarafından gerçekleştirilmiştir[1]. Einar Key tarafından embolektomi işlemi geliştirilmiştir[2]. 1940'da antikoagulan ajanların bulunması ile önemli bir ilerleme olmuştur [3,4]

1963'de balonlu kateter tromboembolektomi de ilk defa Fogarty ve arkadaşları tarafından kullanılmıştır[5]. Balonlu kateterlerin ve embolektomi tekniğinin çok geliştirilmiş olmasına rağmen bazı grup hastalarda ekstremite kaybı ve mortalite hâlâ azaltılamamıştır[6].

Methods

Mart 1985 ve Haziran 1994 tarihleri arasında SSK Ankara Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Kliniği'nde arteriel tromboemboli sebebiyle ameliyat edilen 149 hasta restrospektif olarak değerlendirildi. Takip süresi 2 ay ile 9 yıl arasında değişmekte olup, ortalama 36 ay idi. Hastaların hastanede yatış süresi 5 ile 27 gün arasında değişmekte olup, ortalama 8 gündü.

Tromboembolektomi, lokal anestezi altında arterin proksimal ve distaline fogarti kateterin gönderilmesi yoluyla yapılmıştır, Postoperatif ilk 48 saatlik dönemde hastalara 6 saatlik aralarla 50- 100 mg dozunda heparin verilip, daha sonra dipridamol (3x75 mg) ve asetil salisik asit (1x300 mg) verilmiştir. Rekürrens ihtimali yüksek hastalara ek olarak warfarin sodyum başlanmıştır.

Hastaların etiyolojilorine göre dağılımı tablo 1'de görülmektedir. 111 vaka (%74.5) ile en sık etiyolojik neden olarak arteriyoskleroz saptanmıştır. İkinci en sık etiyolojik nedenin atrial fibrilasyon olduğu görülmüştür.

Lezyonların lokalizasyonlarına göre dağılımı tablo 2'de görülmektedir. 111 vaka(%68.1)ile en sık lokalizasyon femoral arterdedir. Bunu sırayla brakial arter, popliteal arter, iliak arter, tibial arter, subklavian arter ve abdominal aorta izlemektedir.

Tüm vakalara tromboembolektomi yapılmış olup, ek olarak, hastaların 3'üne endarterektomi, 2'sine safen ven ile patch anjioplasti, 1'ine dakron greft ile anjioplasti, 2'sine femoropopliteal safen ven bypas, 1’ine de femoropopliteal dakron greftle bypas yapıldı.

Results

Ekstremitenin kurtarılma oranı %92.6 bulunmuştur. Tromboembolinin başlangıcından 24 ile 80 saat sonra gelen 11 (%7.4) vakanın 9'una dizüstü, 2'sine diz altı ekstremite amputasyonu yapılmıştır.

70 yaşın üzerindeki hastalarda postoperatif ilk ay, tromboembolinin rekürrens oranı %17 bulunmuştur.

Perioperatif mortalite 70 yaşın üzerindeki 25 hastada 5 vaka ile %20 iken, 70 yaşın altındaki 124 hastada 5 vaka ile %4 bulundu. Toplam perioperatif mortalite 10 vaka ile %6.7'dir. En sık mortalite nedeni 4 (%2.68) vakada görülen serebrovasküler olaydır. Diğer mortalite nedenleri sırasıyla kalp yetmezliği, akut böbrek yetmezliği, hepatorenal sendrom ve akut mezenter iskemisidir. Mortalite nedenleri ve yüzdelerinin dağılımı tablo 3'de görülmektedir.

Discussion

Tromboembolektomi ile ekstremitenin kurtarılma oranı literatürde %85 - 95 arasında değişmektedir[7]. Bizim vaka serimizde %93 bulunmuştur. Literatürde tromboembolektomi sonrası mortalite %10-20 arasında değişmektedir[7]. Bizim vaka serimizde %7 bulunmuştur. Massachusetts General Hospital'den Abbot'ın yaptığı bir araştırmada, tromboembolinin meydana gelişi ile hastaneye başvurma arasında geçen sürenin mortaliteyi etkileyen en önemli faktör olduğu bildirilmiştir[8] Ayrıca altta kardiyak problemlerin olması, arteriyoskleroz ve hastanın yaşı mortaliteyi etkileyen diğer faktörler olarak rapor edilmiştir[9].

Freund ve arkadaşları arteriyosklerotik vakalarda mortalitenin yüksek olduğunu rapor etmişlerdir[10]. Bizim vaka serimizde arteriyoskleroz mortaliteyi etkileyen en önemli sebep olarak tesbit edilmiştir.

Varty K ve arkadaşları, 70 yaşın altındaki hastalarda mortaliteyi %6.8, 70 yaşın üzerindeki hastalarda %22 olarak bildirmişlerdir[11]. Johnston JA ve arkadaşları yaptıkları vaka serisinde 80 yaşın üzerindeki hastalarda ilk bir aydaki mortaliteyi %39 bulmuşlar[13]. Bizim vaka serimizde 70 yaşın üzerinde perioperatif mortalite %20, 70 yaşın altındaki hastalarda mortalite %4 olarak hesaplanmıştır. Hansen ve arkadaşları, 70 yaşın üzerinde fogarti balon katateriyle embolektomi yapılan 23 kişilik hasta grubunun postoperatif ilk ay içindeki rekürrens oranını %52 bulmuşlar[12]. Bizim serimizde bu oran %17 bulunmuştur.